Endüstriyel dünyada “kalite” kelimesini her gün duyuyoruz. Ancak fark ettim ki; kalite sadece bir ürünün “iyi” olması demek değil. Kalite, bir sistemin disiplini demek. Bu yazıda, kalite dünyasının iki temel taşı olan Kalite Güvence (QA) ve Kalite Kontrol (QC) kavramlarını, kendi öğrenme notlarımla basitleştirerek anlatıyorum.

“Kalite, muayene ile sağlanmaz; kalite zaten sürecin içinde olmalıdır.” — W. Edwards Deming

Kalite Nedir? (Kısa Bir Tanım)

Pek çok teknik tanım olsa da kaliteyi en sevdiğim şekilde tanımlamam gerekirse: “Verilen sözün tutulmasıdır.” Eğer bir parça 10mm olacak dediysek, onun 10mm olması kalitedir.

1. Kalite Güvence (QA): “Hata Yapmamayı Öğrenmek”

Kalite Güvence, işin mutfağıdır. Üretim bandına daha hiçbir malzeme girmeden önce kurulan sistemdir.

• Amacı: Hataları daha oluşmadan engellemek.
• Neler Yapılır? Personel eğitimleri, standart operasyon prosedürleri (SOP) hazırlamak ve süreç denetimleri.
• Bakış Açısı: “Süreci öyle bir kuralım ki, hata çıkma ihtimalini sıfıra indirelim.”

2. Kalite Kontrol (QC): “Hatalı Olanı Yakalamak”

Kalite Kontrol ise işin sahadaki gözüdür. Üretilen ürünün standartlara uyup uymadığını kontrol eder.

• Amacı: Hatalı ürünü bulmak ve müşteriye gitmesini engellemek.
• Neler Yapılır? Ölçümler, testler, laboratuvar analizleri ve son muayeneler.
• Bakış Açısı: “Bakalım bu ürün gerçekten istediğimiz gibi mi olmuş?”

---

Bir Bardak Çay Üzerinden QA ve QC Farkı

Konuyu teknik terimlerden çıkarıp mutfağa taşıyalım. Diyelim ki mükemmel bir bardak çay sunmak istiyoruz:

• Kalite Güvence (QA): Çayın markasını özenle seçmek, suyun kireçsiz olduğundan emin olmak, ocağın altını ne kadar açacağımızı belirlemek ve demlenme süresi için bir saat kurmaktır. Yani “mükemmel çay”ın ortaya çıkması için gerekli şartları ve süreci hazırlamaktır.
• Kalite Kontrol (QC): Çay demlendikten sonra tepsiye koymadan önce tadına bir bakmaktır. “Rengi tam mı? Tadı acı mı? Sıcaklığı yeterli mi?” sorularına yanıt aramaktır. Yani ortaya çıkan sonucu test etmektir.

Kritik Nokta:

Eğer suyunuz kötüyse (QA eksikliği), istediğiniz kadar tadım yapın (QC), o çayı o saniyede iyileştiremezsiniz. Sadece kötü olduğunu anlamış olursunuz. İşte bu yüzden endüstride “Kalite, üretimden sonra kontrolle değil, üretimle birlikte süreçte inşa edilir.”

QA ve QC Arasındaki Temel Farklar (Özet Tablo)

Özellik	Kalite Güvence (QA)	Kalite Kontrol (QC)
Odak	Süreç (Process)	Ürün (Product)
Yaklaşım	Proaktif (Önleyici)	Reaktif (Bulucu)
Sorumluluk	Tüm ekip ve yönetim	Spesifik bir kontrol ekibi
Eylem	Sistem kurmak	Doğrulamak ve Test etmek